4 EKİM 1921’DE SAMSUNLU 31 MÜSLÜMAN KADINA NE OLDU?

Tamer Çilingir / Devrimci Karadeniz

Karadeniz’de Pontos Rumlarına yönelik soykırım sürecinde, müslüman halktan birçok kişi Rumlara yardım ettikleri gerekçesiyle askerlerin, çetelerin ve istiklal mahkemelerinin zulmünden paylarına düşeni aldılar.

4 Ekim 1921 tarihinde TBMM gizli oturumunda Koçgiri’nin yanısıra Pontoslu Rumlara yönelik uygulamalar gündeme getirilip tartışılırken, milletvekillerden bir kısmı yapılanlarda Nurettin Paşa’yı sorumlu tutarak görevden derhal alınmasını isterken, bazıları da Nurettin Paşa’nın asılmasını istediler. Mustafa Kemal’in karşı çıkmasına rağmen meclis, Nurettin Paşa’nın görevden alınmasına ve muhakeme edilmesine karar verdi. Ayrıca Koçgiri ve Pontos ’İsyanları’nı yerinde incelemek için bir araştırma heyeti kurulmasını kararlaştırdı. (1)

 

Nurettin Paşa’nın Rumlara Yardım Ettiği Gerekçesiyle Gözaltına Aldığı 56 Müslüman

’’Bütün Rumlarda bir devlet mefkuresi vardır.Fikrimizce, memleketimizdeki Rumlar bir yılandır. Bu yılanların zehirleri kadınlardır’’ Nurettin Paşa İzahnamesi’nden (2)

Böyle diyordu izahnamesinde, yaptığı zulmün haklılığını ispat etmek için. O, hem Koçgiri’de hem Pontos’da kadın, erkek, çoluk çocuk ayırmaksızın kan döken Mustafa Kemal’in sadık askerlerinden Merkez Ordusu komutanı Nurettin Paşa, namı diğer Sakallı Nurettin Paşa idi. Adı daha sonra İzmir’in yakılmasında da geçecekti.

İşte 4 Ekim 1921 yılındaki TBMM gizli oturumunda hakkında soruşturma açılmasından ve kendi yaptığı izahnamesinden öğreniyoruz bu 56 Müslümanın yaşadıklarını. Meclis soruşturması 10 maddeden oluşmaktadır. 5.madde ise  ’’ 56 Müslüman’ı Samsun’da alıkoymak’’tır.

Nurettin Paşa 3 Ocak 1922’de TBMM’e sabık merkez ordusu komutanı imzası ile sunduğu yeni belgelerden ‘’5.maddeye lahikadır’’ başlığı ile yazdığı bölümde:

’’Bu 56 kişinin içerisinde masumların da olabileceği ancak bu yüzden önce masumların ve suçluların tespitine girişildiğini bildirmiştir. Müftü ve belediye reisi, heyeti tahkikiyenin sorularına cevap vermemek ve orduyu tahkir etmek cüretini göstermiştir.’’ (3) diyerek müftü ve belediye reisinin de ‘’Pontusçulara yardım etmek’’ suçundan alıkoyulduğunu itiraf ediyordu.

 

Samsunlu 31 Müslüman Kadına Ne Oldu?

Soykırımı uygulamalarına karşı çıkan herkes ya Rum muhibbi olmakla suçlanıyor ya da zaten ‘’ırken Rum olduğu bilinmektedir’’ denerek, cezalandırılmaları meşrulaştırılmak isteniyordu. Bu örneklerden biri  de,  Nurettin Paşa hakkında soruşturma başlatılması kararının alındığı gizli TBBM görüşmesinin yapıldığı aynı tarihte, yani 4 Ekim 1921 tarihinde Samsun’dan Amasya’daki İstiklal Mahkemesine sevk edilen 31 Müslüman kadındır.

4 Ekim 1921 tarihinde  Merkez Ordusu Kumandanlığına 1028 Numaralı ve 10.Fırka Kumandanı İsmail imzalı bir telgraf yollanır:

’’ Merkez Ordusu Kumandanlığına

Rumların iç kısımlarına gönderilmelerinde, bir bölümü gizlenmiş ve bir bölümü de gönderildikten sonra firar edip gelerek gizleniyor durumda bulunmuş iken, bu kere açığa çıkarılan 132 erkek ve 5 kadın olmak üzere 137 Rum bugün sabah vakti Samsun’dan Amasya’daki İstiklal Mahkemesi’ne gönderilmiş ve eşkiya ile temasta bulunan ve evinde sevke  tabi Rum saklayan 31 kadın aynı şekilde İstiklal Mahkemesi’ne sevk edilmek üzere hükümette tutuklu olarak bulunduğu arz olunur.

                                                                                                      10.Fırka Kumandanı İsmail ’’ (4)

Peki bu 31 kadın kimdir? Şimdilik bilmiyoruz. Başlarına neler geldiğini, İstiklal Mahkemesi’nin haklarında ne karar verdiğini de…

Resmi tarihin karanlık sayfaları gerçeklere ulaşmamıza engel oluyor çünkü. O günlerde yaşanan onca acının ardından, baskıyla sindirilen, çeşitli kaygı ve korkular taşıyan insanların yaşanan gerçekleri unutmadıklarından şüphe yok. Ama bu insanlar 2014 yılında yaşamıyorlar artık. Onların çocukları, torunları, onlardan kalan belge, döküman ve anlatımlarla bu tarihe ışık tutabilirler elbet.

Kimbilir belki bir gün, Samsun’da birileri benim anneannem ya da babaannem o onurlu, namuslu 31 Müslüman kadından biriydi diyerek ortaya çıkacak ve onlara ne olduğunu öğreneceğiz.

Bu arada Nurettin Paşa’nın  ”… memleketimizdeki Rumlar bir yılandır. Bu yılanların zehirleri kadınlardır.”  lafına itibar etmemek gerekiyor, belli ki onlar sadece Rum kadınlara değil,  insanlık dışı uygulamaların karşısına dikilme cesaretini gösteren  ve Rumlara destek olan Müslüman kadınlar da dahil, tüm kadınlara düşmandırlar.

 

 

(1)  TBMM Gizli Celse Tutanakları, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Cilt 2, 1985 Ankara, Sayfa 252-287

(2)  İki İsyan Pontos, Koçgiri; Bir Paşa Nurettin Paşa, Prof.Dr. Mustafa Balcıoğlu, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, Haziran 2000, Sayfa 275

(3)  İki İsyan Pontos, Koçgiri; Bir Paşa Nurettin Paşa, Prof.Dr. Mustafa Balcıoğlu, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, Haziran 2000, Sayfa 282

(4) Pontos Meselesi, Yımaz Kurt, TBMM Kültür Sanat Yayın Kurulu Yayınları,  Ankara 1995, Sayfa 402

Benzer Yazılar