HALK ŞARKILARINA ASİMİLASYON… SAZ GERİCİLİKTİR DİYE AŞIK VEYSEL’İN SAZLARINI FIRINDA YAKTILAR

1926 yılında İttihat ve Terakki tarafından uygulamaya konmuş ancak direnişler sebebiyle tümüyle başarıya ulaşamamışsa da 1930 Kemalistlerce acımasızca uygulanmış 1960 cuntası tarafından da ‘saz’ın yasaklanması uygun görülmüş.

Yasar Kemal, ünlü halk ozanı Aşık Veysel’in ağzından onun yaşadığı bir olayı şöyle anlatıyor:

“Bir zamanlar sazımla Sivas’a inemez olmuştum. Bir polis, bir jandarma sazımı görmesin; hemen elimden alıyor, doğru fırına atıyorlardı. O zamanlar Sivas’ta Aşık Veysel’in sazını niçin alırlar da yakarlardı?

Sükrü Kaya’nın Dahiliye Vekilliği sıralarındaymış. Ahmet Kutsi Tecer de tam bu sıralar Sivas’ta öğretmenmiş. Bir gün Veysel ona gelmiş. Tecer ‘hani sazın’ diye sormuş. Veysel de başına gelenleri anlatmış.

Ahmet Kutsi Tecer, Vali’ye gitmis… ‘Vali Bey’ demis, ‘Bugün polisler Aşık  Veysel’in sazını elinden alıp fırınlamışlar, doğru mu bu’…

Vali, ‘dogru’ demis… Tecer, ‘Neden’ diye sormus.

Vali, ‘Saz çalmak gericiliktir. Saz gerici bir müzik aletidir. Dahiliye Vekaletinden böyle emir aldık’.

Varın siz muhalif aşıkların halini düşünün!

Dersim katliamında önemli rol oynayan Şükrü Kaya tarafından hazırlanıp illere ‘gizli belge’ olarak gönderilen genelgenin dokuzuncu maddesinde şöyle demektedir:

“Türklüğe ve Türkçeye pay ve paye vermek, som Türklüğün ve özellikle Türkçe konuşmanın yalnız şerefli olduğunu değil, maddeten karlı olduğunu kendilerine doğrudan göstermek.”

Genelgenin 12. maddesi daha ilginçtir:

“Kıyafetin, şarkıların, oyunların, düğün ve toplum gelenek ve göreneklerinin de milliyet ve ırk duygularını daima uyanık tutan ve toplumları geçmişlerine bağlayan bağlar olduğu unutulmamalı. Bu nedenle, lehçeyle birlikte bu gibi aykırı gelenekleri de fena ve zararlı görmek ve özellikle kötü göstermek,

(…) özetle dillerini, adetlerinive dileklerini Türk yapmak, Türk’ün tarihine ve bahtına bağlamak her Türk’e düşen milli ve önemli görevdir.”

(Mehmet Bayrak: Kürtler ve Ulusal- Demokratik Mücadeleleri)

 

 

Benzer Yazılar