SUÇLUYA SAYGI: ENVER PAŞA

Enver_PasaEnver Paşa (Ismail Enver Bey)
(22 Kasım 1881, İstanbul – 4 Ağustos 1922, Belcivan-Tacikistan)

Enver Paşa, Osmanlı’nın son döneminde askeri ve siyasi alanda ön safta yer almıştır. İttihat ve Terakki Cemiyetinin kurucularındandır ve günümüzde dahi ‘Turan Ordusu Kumandanı’ olarak bilinmektedir. Turan Yolunda engel olarak gördüğü Ermenilerin imha edilmesi, Enver Paşa’nın geliştirdiği bir fikirdir. Harbiye Nazırı (Savaş Bakanı) ve Başkumandan Vekili olduğu dönemde (1913-1918) yabancı ülkelerin büyükelçileriyle yaptığı görüşmelerin tutanaklarından, Ermenilere uygulanan soykırım konusundaki kararlı tutumu bariz bir şekilde ortaya çıkmaktadır.

Osmanlı’nın Avrupa’da, özellikle de Almanya’da dönemin en çok tanınan devlet politikacısıdır.

Harbiye Nazırı Enver Paşa, 1913 Temmuzıunda Edirne’nin geri alınmasının ardından Trakya’da ve 1914 sonrası Ege’de bulunan Rum köylerinde terör uygulamasıyla kendinden söz ettiren Teşkilat-ı Mahsusa’nın da fikir babasıdır. Başkumandan İkinci Vekili Kuşçubaşı Eşref bu özel timin ülke içinde ve dışında sürdürdüğü operasyonların kabul edilebilir düzeyi aştığını belirterek bu birliği ‘devlet içinde devlet’ olarak nitelendirmiştir. Kuşçubaşı’na göre bu birlik üç ana hedef doğrultusunda çalışmaktadır: ‘Türkiyenin birleşmesi, İslam Birliği ve Pantürkizm’.

3 Kasım 1918’de Almanların yardımıyla Almanya’ya kaçmış olan Enver Paşa, askerlikten azledilmesinin ardından 1919’da Divan-ı Harb-i Örfi Mahkemesince gıyabında idama mahkum edilmiştir. 1920 yılında Kızıl Orduya karşı müslümanlarla birlikte savaşan İsmail Enver Bey, 4 Ağustos 1922 günü Tacikistan’da, Duşanbe yakınlarında bulunan Belcıvan köyü mezrasında cephede öldürülmüştür. Çeğen köyüne defnedilen naaşı, Sovyetler Birliği’nin 1991 sonlarında kendini feshetmesının ardından 4 Ağustos 1996’da İstanbul’a getirildiğinde devlet töreniyle karşılanmıştır. İsmail Enver, Hürriyet-i Ebediyye tepesinde bulunan anıt mezarda gömülüdür.

İsmail Enver Bey’in eşi Naciye Sultan, Osmanlı Hanedanı mensubu olmasına rağmen çocuklarıyla birlikte özel izinle Türkiye’ye dönmüştür. 1926 yılında çıkarılan yasaya dayanarak kendisine yaşam boyu maaş bağlanan Naciye Hanım, Ortaköy’de bulunan köşkünde yaşadı.

4 Ağustos 1996’da İsmail Enver Bey’in naaşının nakliyle ilgili olarak düzenlenen devlet töreninde kensidinden ‘Hürriyet ve İstiklal Kahramanı Enver Paşa’ olarak sözedilmiştir.

Enver Paşa’nın Adını Taşıyan Yerler:
I. Enver Paşa’nın Adını Taşıyan Mahalle:

‘Enver Paşa Mahallesi’
Balıkesir-Balya
II. Enver Paşa’nın Adını Taşıyan Cadde, Sokak ve Bulvarlar:

“Enver Paşa Caddesi” / “Enverpaşa Caddesi”
Artvin-Yusufeli, Merkez
Aydın-Germencik, Yenimahalle
Denizli-Merkez, Saraylar Mahallesi
İstanbul-Bayrampaşa, Kartaltepe Mahallesi
İstanbul-Büyükçekmece, Dizdariye Mahallesi
İstanbul-Esenyurt, Esenkent Mahallesi, Bahçeşehir Semti
İstanbul-Tuzla
Kahramanmaraş-Türkoğlu
Kırşehir-Mucur, Yenice Mahallesi
Sakarya-Adapazarı, Geyve

“Enver Paşa Sokağı” 
Aydın-Kuşadası, Türkmen Mahallesi
Bursa-Osmangazi, Tuna Mahallesi
Çanakkale-Eceabat, Kemalpaşa Mahallesi
İstanbul-Kadıköy/Bağdat Cad.
İzmir-Balçova, Teleferik Mahallesi
Kars-Merkez, Hafızpaşa Mahallesi
Tekirdağ-Merkez, Aydoğdu Mahallesi
Lefkoşa/Kıbrıs (Levkosia, Süd-Zypern)
Girne-Lapta/Kıbrıs (Zypern)
„Enver Paşa Bulvarı“
Aydın-Merkez, Adnan Menderes Mahallesi
„Enver Paşa Çıkmaz Sokak“
Kars-Merkez
III. Enver Paşa’nın Adını Taşıyan Camiler:

“Enverpaşa Camii”
Akçaabat, Zaferli Köyü
IV. Enver Paşa’nın Adını Taşıyan Okullar:

Enverpaşa İlköğretim Okulu”

İzmir-Yamanlar
Bodrum-Marmaris, Armutalanı

Diğerleri:

“Enver Paşa Türbesi” (Heiligengrab von Enver Pascha)
Abide-i Hürriyet Tepesi, İstanbul-Çağlayan
“Enver Paşa Korusu” (Naciye Sultan Korusu)
İstanbul-Beşiktaş, Kuruçeşme Mahallesi / Ortaköy Mahallesi

Kaynak: http://www.aga-online.org/worship/index.php?locale=tr

Benzer Yazılar