TRABZON SÜMELA’DA -Παναγία Σουμελά- HASRET BİR GÜNLÜĞÜNE SONA ERİYOR

sumela1Trabzon’un Maçka ilçesindeki tarihi Sümela Manastırı’nda, 15 Ağustos’ta Hristiyan Ortodokslarca ayin düzenlenecek.  Trabzon’un Maçka İlçesi Altındere Milli Parkı sınırları içinde bulunan tarihi Sümela Manastırı’nda 88 yıllık aranın ardından ilk ayin 2010’da gerçekleştirilmişti. Hristiyanlar tarafından Meryem Ana’nın göğe yükseldiğine inanılan 15 Ağustos’ta gerçekleştirilen ayinin dördüncüsü Ortodokslar tarafından bu yıl da perşembe (yarın) günü yapılacak. Ayini Fener Rum Patriği Bartholomeos yönetecek. Ayinin başlama saati 11.00.

Sümela’nın inançlararası diyalog ve inanç özgürlüğü kapsamında yılda bir gün ibadete açılması, yüz yıldır sürgünde yaşayan Hristiyan Pontos Rumları açısından önemli bir siyasi mevzi olsa da Rumlar, bu kurumun 365 gün ibadete açılmasını talep ediyorlar.

Dört yıldır bu ayinin gündeme gelmesi ve Karadeniz’de Pontos Rumları’na dair çeşitli tartışmaların, özellikle de Pontos Soykırımı’nın konuşuluyor olması başta AKP olmak üzere, egemen sınıfları oldukça rahatsız ettiğinden, bir oldu bittiye getirilerek geçen günlerde Trabzon Ayasofya Müzesi (Kilisesi) apar topar camiye dönüştürülmüştü.

SÜMELA MANASTIRI
Sümela Manastırı, Trabzon’un, Maçka ilçesi, Altındere köyü sınırları içerisinde yer alan (Eski Rumca adı: Panagia) deresinin batı yamaçlarında Kara (Eski Yunanca adı: Mela) tepesi üzerinde deniz seviyesinden 1.150 m yükseklikteki eski Rum Ortodoks manastır ve kilise kompleksi olup, tam adı Panagia Sumela (Παναγία Σουμελά) veya Theotokos Sumela’dır.
Kilisenin MS 365-395 tarihleri arasında inşa edildiği sanılmaktadır. Anadolu’da rastlanılan Kapadokya kiliseleri tarzında yapılmış, hatta Trabzon’da Maşatlık mevkiinde benzeri bir mağara kilisesi daha vardır. Kilisenin ilk kuruluşu ile manastır haline dönüşümü arasındaki bin yıllık dönem hakkında fazla bir şey bilinmemektedir.

İKİ KEŞİŞİN RÜYASINDAKİ YER…

Karadeniz Rumları arasında anlatılan bir efsaneye göre Atinalı Barnabas ile Sophronios adlı iki keşiş aynı rüyayı görmüşler; rüyalarında İsa’nın öğrencilerinden Aziz Luka’nın yaptığı üç Panagia ikonundan, “Meryem’in bebek İsa’yı kollarında tuttuğu ikonun bulunduğu yer olarak Sümela’nın yerini görmüşler. Bunun üzerine birbirlerinden habersiz olarak deniz yoluyla Trabzon’a gelmiş, orada karşılaşıp gördükleri rüyaları birbirlerine anlatmış ve ilk kilisenin temelini atmışlardır. Bununla birlikte manastırdaki fresklerde sıkça yer alıp, özel bir önem verilen Trabzon İmparatoru 3.Aleksios’un (1349-1390) manastırın gerçek kurucusu olduğu sanılmaktadır.
14. yüzyılda Türkmen akınlarına maruz kalan kentin savunmasında ileri karakol görevi üstlenen manastırın statüsünde Osmanlı fethinden sonra bir değişiklik olmamıştır.

YUNANİSTAN’DA ‘HASRET’ SÜMELASI…
Osmanlı döneminde manastıra sağlanan imtiyazlar, Trabzon ve Gümüşhane bölgesinin İslamlaşması sırasında özellikle Maçka ve kuzey Gümüşhane’de Hristiyan ve gizli Hristiyan köyleri ile çevrili bir alan oluşturmuştur.
Birinci Emperyalist Paylaşım savaşı’ndan sonra Maçka civarındaki diğer manastırlar gibi bağımsız bir Pontos devleti kurmak isteyen Rum milislerin karargahı olmuş, nüfus mübadelesi ile bölgedeki Hristiyanların Yunanistan’a gönderilmesinin ardından Kültür Bakanlığı tarafından yakın zamanda onarılana dek kaderine terk edilmiştir.
Yunanistan’a sürgün edilen Rumlar, Veria kentinde Sümela adını verdikleri yeni bir kilise inşa etmişlerdir. Her yıl Ağustos ayında tıpkı geçmişte Trabzon Sümela’da yaptıkları gibi yeni manastırın çevresinde geniş katılımlı şenlikler düzenlemektedirler.
2010 yılında Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti’nin izni ile Hıristiyanlarca Meryem Ana’nın göğe yükseliş günü olarak kabul edilen ve kutsal sayılan 15 Ağustos günü 88 yıl aradan sonra ilk ayin düzenlenmiştir.

Benzer Yazılar

No Responses